Οι σκύλοι εκφράζουν τη δυσφορία τους μέσα από μικρές και συχνά ανεπαίσθητες αλλαγές στη συμπεριφορά, τη στάση του σώματος και τις καθημερινές τους συνήθειες. Η αναγνώριση αυτών των ενδείξεων σάς βοηθά να διατηρείτε την υγεία του σκύλου σας και να γνωρίζετε πότε χρειάζεται κτηνιατρική φροντίδα.

Γλώσσα του σώματος ενός σκύλου που πονά.

Με βάση την εξελικτική τους ιστορία, η επίδειξη αδυναμίας θα μπορούσε να καταστήσει έναν σκύλο ευάλωτο. Γι’ αυτό και οι σκύλοι, ενστικτωδώς, κρύβουν τον πόνο τους. Αυτό σημαίνει ότι όταν ο σκύλος σας αρχίσει να δείχνει σημάδια πόνου, πιθανότατα υποφέρει σιωπηλά εδώ και αρκετό καιρό. Ο καλύτερος τρόπος για να εντοπίσετε έγκαιρα τον πόνο είναι η προσεκτική παρατήρηση και η καλή γνώση της φυσιολογικής ρουτίνας του.

Σύμφωνα με τη Δρ. Aly Cohen από το Κολέγιο Κτηνιατρικής του Πανεπιστημίου Cornell, οι σκύλοι εκφράζουν τον πόνο με διαφορετικό τρόπο, ανάλογα με τη φυλή, την ιδιοσυγκρασία και την ηλικία τους. Οι αλλαγές στη συμπεριφορά που οφείλονται στον πόνο συχνά εμφανίζονται σταδιακά, γι’ αυτό και η προσοχή στις καθημερινές συνήθειες του σκύλου σας είναι καθοριστικής σημασίας. Αυτές οι λεπτές ενδείξεις γίνονται πιο εύκολα αντιληπτές από κάποιον που γνωρίζει καλά το ζώο.

Αλλαγές στην κινητικότητα

• Το ζώο μπορεί να κάθεται ή να ξαπλώνει πιο συχνά, να έχει καμπουριασμένη πλάτη, να κρατά το κεφάλι χαμηλά ή να τοποθετεί την ουρά σε αφύσικη θέση.
• Μπορεί να «προστατεύει» ένα άκρο ή να δυσκολεύεται στο περπάτημα.
• Ενδέχεται να έχει δυσκολία στο να καθίσει, να ανέβει σκάλες ή να σηκωθεί από θέση ανάπαυσης.

Αλλαγές στο επίπεδο δραστηριότητας

• Μπορεί να παρατηρήσετε νευρικό περπάτημα ή αδυναμία να ηρεμήσει.
• Μπορεί να φαίνεται ασυνήθιστα κουρασμένος ή απρόθυμος να κινηθεί.
• Μπορεί να περπατά πιο αργά ή να αποφεύγει εντελώς τη βόλτα.

Αλλαγές στη συμπεριφορά

• Να κλαψουρίζει, να βγάζει μικρές κραυγές ή να βογκά.
• Ενδέχεται να κρύβεται ή να αποφεύγει την επαφή.
• Αντίθετα, μπορεί να ζητά περισσότερη προσοχή και χάδια από το συνηθισμένο.
• Ένας σκύλος που ήταν τρυφερός μπορεί τώρα να αντιδρά αρνητικά στο άγγιγμα.
• Να γλείφει ή να μασά επίμονα ένα συγκεκριμένο σημείο του σώματός του.
• Ενδέχεται να γρυλίζει ή να «αρπάζει» ασυνήθιστα.
• Μπορεί να λαχανιάζει υπερβολικά ακόμη και σε κατάσταση ηρεμίας.
• Μπορεί να παρατηρηθεί αλλαγή στην έκφραση του προσώπου, όπως πεσμένα αυτιά, μορφασμοί ή «θολά» μάτια.

Αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες

• Μείωση της όρεξης ή αδιαφορία για το φαγητό.
• Περισσότερος ύπνος ή δυσκολία να βρει άνετη στάση για να κοιμηθεί.
• Μπορεί να ουρήσει ή να αφοδεύσει μέσα στο σπίτι, κάτι που στο παρελθόν δε γινόταν.

Σημάδια ότι ο σκύλος σας πονά.

Η Δρ. Victoria Carmella, κλινική κτηνίατρος στη Μασαχουσέτη, αναφέρει: «Τα ήπια σημάδια πόνου ή δυσφορίας στα κατοικίδια είναι συχνά δύσκολο να εντοπιστούν και εύκολα συγχέονται με τη φυσιολογική γήρανση. Συνηθισμένες ενδείξεις, όπως η απροθυμία για άλματα ή σκαλοπάτια, η δυσκολία στο να σηκωθεί ή οι εμφανείς αλλαγές στη συμπεριφορά, μπορεί να υποδηλώνουν υποκείμενο πόνο».

Η Δρ. Carmella εξηγεί ότι ο πόνος μπορεί να εκδηλώνεται διαφορετικά, ανάλογα με το σημείο του σώματος. «Για παράδειγμα, πόνος από ωτίτιδα μπορεί να φανεί όταν ο σκύλος αντιδρά έντονα στο άγγιγμα των αυτιών του. Η προσεκτική παρατήρηση της συμπεριφοράς και των αντιδράσεων του ζώου είναι απαραίτητη για τον εντοπισμό της πηγής της δυσφορίας».

Αν παρατηρήσετε οποιαδήποτε αλλαγή στη συμπεριφορά, στην ενέργεια ή στην κίνησή του, ενδέχεται να αποτελεί ένδειξη πόνου. «Εμπιστευτείτε το ένστικτό σας. Αν κάτι σας φαίνεται “μη φυσιολογικό”, αξίζει να το διερευνήσετε», τονίζει η Δρ. Carmella.

Διάγνωση του πόνου στον σκύλο.

Η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την άνεση και την ποιότητα ζωής του ζώου σας. Αν παρατηρήσετε κάποιο από τα παραπάνω συμπτώματα ή απλώς νιώθετε ότι ο σκύλος σας «δεν είναι ο εαυτός του», είναι πάντα καλύτερο να απευθυνθείτε στον κτηνίατρο. Είναι σε θέση να πραγματοποιήσει λεπτομερή εξέταση, να διαγνώσει την αιτία του πόνου και να προτείνει την κατάλληλη αντιμετώπιση, όπως φαρμακευτική αγωγή, φυσικοθεραπεία ή περαιτέρω εξετάσεις.

«Για να εντοπίσει την πηγή του πόνου, ο κτηνίατρος ξεκινά με μια ολοκληρωμένη κλινική εξέταση, η οποία είναι απαραίτητη για τον εντοπισμό του προβλήματος», αναφέρει η Δρ. Carmella. Επιπλέον εξετάσεις, όπως ακτινογραφίες ή αιματολογικές αναλύσεις, θα βοηθήσουν στον αποκλεισμό άλλων παθήσεων και στη συνολική εκτίμηση της υγείας του ζώου.

Αφού καθοριστεί η ανάγκη για ανακούφιση από τον πόνο, υπάρχουν διάφορες θεραπευτικές επιλογές. Για ήπιο έως μέτριο πόνο στις αρθρώσεις, για παράδειγμα, τα συμπληρώματα διατροφής μπορούν να υποστηρίξουν την υγεία των αρθρώσεων και να μειώσουν τη δυσφορία. «Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, ίσως απαιτηθούν συνταγογραφούμενα φάρμακα, όπως τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη (ΜΣΑΦ)», προσθέτει.

«Συμπληρωματικές θεραπείες, όπως ο βελονισμός, η φυσικοθεραπεία και η αποκατάσταση, μπορούν επίσης να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη διαχείριση του πόνου», αναφέρει η Δρ. Carmella. Ανάλογα με την υποκείμενη πάθηση, ο κτηνίατρος μπορεί να δημιουργήσει ένα εξατομικευμένο θεραπευτικό πλάνο.

Μη Στεροειδή Αντιφλεγμονώδη Φάρμακα (ΜΣΑΦ) για τον Έλεγχο του Πόνου.

Σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA), «οι σκύλοι ζουν περισσότερο και με καλύτερη ποιότητα ζωής χάρη στις εξελίξεις στην κτηνιατρική και στην ανάπτυξη φαρμάκων για ζώα. Με έναν ενεργό τρόπο ζωής που εκτείνεται μέχρι την τρίτη ηλικία, πολλοί σκύλοι διαγιγνώσκονται με οστεοαρθρίτιδα».

Για τον λόγο αυτό, ο FDA έχει εγκρίνει διάφορα ΜΣΑΦ για τον έλεγχο του πόνου και της φλεγμονής που σχετίζονται με την οστεοαρθρίτιδα, καθώς και για την αντιμετώπιση μετεγχειρητικού πόνου σε σκύλους όλων των ηλικιών. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι «αυτά τα φάρμακα μπορεί να προκαλέσουν παρενέργειες, ορισμένες από τις οποίες μπορεί να είναι σοβαρές». Γι’ αυτό και τονίζει ότι ο κτηνίατρος είναι ο καταλληλότερος για να ενημερώσει τους κηδεμόνες σχετικά με τα οφέλη και τους πιθανούς κινδύνους.

Είναι ασφαλή τα φάρμακα χωρίς συνταγή;

Μην χρησιμοποιείτε φάρμακα από το δικό σας ντουλάπι. Παρότι άνθρωποι και ζώα μπορεί να εμφανίζουν παρόμοια συμπτώματα, αυτό που είναι ασφαλές για έναν άνθρωπο δεν είναι απαραίτητα ασφαλές για έναν σκύλο.

Υπάρχουν σημαντικές διαφορές στον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός των ζώων απορροφά και μεταβολίζει τα φάρμακα. Αυτές οι διαφορές επηρεάζουν τόσο την αποτελεσματικότητα όσο και την τοξικότητα. Για παράδειγμα, η παρακεταμόλη (Tylenol) μπορεί να αποβεί θανατηφόρα για τον σκύλο, ενώ ακόμη και μικρές ποσότητες ιβουπροφαίνης μπορεί να είναι εξαιρετικά επικίνδυνες.

Εκτός από το να μη χορηγείτε ανθρώπινα φάρμακα στον σκύλο σας, είναι σημαντικό να αποτρέψετε και την τυχαία κατάποσή τους. Συνιστάται να φυλάσσετε τα φάρμακα σε κλειστά ντουλάπια και μακριά από κατοικίδια. Ακόμη και ένα κλειστό μπουκάλι μπορεί να μασηθεί και να ανοιχτεί, αν μυρίζει δελεαστικά.

Συμπληρώματα ειδικά σχεδιασμένα για κατοικίδια, προσαρμοσμένα στις ανάγκες τους, μπορούν να αποτελέσουν μια ασφαλή και αποτελεσματική επιλογή για την υποστήριξη της υγείας των οστών και των αρθρώσεων, όπως και βοηθητικά μέτρα, για παράδειγμα οι παγοκύστες. Ωστόσο, πριν από οποιαδήποτε χορήγηση φαρμάκου ή συμπληρώματος, είναι απαραίτητη η συμβουλή του κτηνιάτρου.

Μακροπρόθεσμες επιπτώσεις του αθεράπευτου πόνου στους σκύλους.

Αν ο πόνος του σκύλου δεν θεραπεύεται, μπορεί να οδηγήσει σε μακροχρόνιες σωματικές και συμπεριφορικές επιπτώσεις, καθώς και σε σημαντική μείωση της ποιότητας ζωής. «Ο χρόνιος πόνος συχνά προκαλεί αλλαγές στη συμπεριφορά, όπως ευερεθιστότητα ή κατάθλιψη. Με την πάροδο του χρόνου μπορεί επίσης να μειωθεί η όρεξη, οδηγώντας σε απώλεια βάρους και γαστρεντερικές διαταραχές», αναφέρει η Δρ. Carmella. Η έγκαιρη παρέμβαση είναι ζωτικής σημασίας για την αποφυγή αυτών των επιπλοκών.

Copied with permission from ‘Whole Dog Journal’ for subscription information call: 800 829 9165 or visit our website at www.whole-dog-journal.com

Αρθρογράφος : Ο Dan Muse είναι δημοσιογράφος που έχει εργαστεί στις Disney Publishing, McGraw-Hill, IDG Communications και IBM. Είναι πατέρας και λάτρης των σκύλων. Την παρούσα χρονική περίοδο προσφέρει εθελοντική εργασία στο The Little Guild στο Κονέκτικατ, όπου βγάζει βόλτα, φροντίζει, κοινωνικοποιεί και μεταφέρει σκύλους.

Μετάφραση : Μαρία Σάββα

Επιμέλεια κειμένου : Μαρία Σάββα